Vaak hoor ik in de Natuur de stilte. Het is een heerlijke, rustgevende stilte die ik heel bewust ervaar. Het raakt me diep en ik geniet ervan. Het maakt me ook stil van binnen, ik voel als het ware de stilte naar binnen gaan en ik ben daar midden in. Ik besef dan dat luisteren naar de stilte om me heen, de stilte in mezelf oproept, want alleen door van binnen stil te zijn kun ik bewust worden van die stilte. Er spelen dan geen gedachten door mijn hoofd. De stilte en mijn bewustzijn zijn op dat moment één geworden in een vormloze ruimte zonder dimensies, waar het overigens goed toeven is. Ik koester dat, want zonder dat ik erop uit ben, weet ik van mezelf dat van hieruit vaak invallen en creatieve gedachten naar boven komen. Eckhart Tolle, bekend van zijn boek ‘The Power of Now’, schrijft hierover dat we in die verstilling bij ons diepe Zelf komen en dat we dan volledig in het Nu zijn. Zodra ik in dat moment afgeleid word dor gedachten, die vrijwel altijd gaan over iets uit het verleden of over de toekomst, dan wordt de innerlijke stilte verstoord en zie ik dat mijn ik, mijn ego, de touwtjes in handen gaat nemen. Daar is op zich niks mis mee, zolang ik het me maar bewust ben en het kan redigeren. Het luisteren naar de stilte brengt me dan weer terug bij het Nu.
In het Engels bestaan er twee woorden voor stilte: silence en stillness. Wij hebben dat niet, we hebben alleen het woord stilte. Silence is wat wij de meetbare, decibelloze stilte noemen en stillness is wat ik de innerlijke stilte zou willen noemen. Stillness, innerlijke stilte, is van binnen -met ware en volledige aandacht- wachten op wat komen gaat, echter zonder iets te verwachten. In het Engels zien we dat ook terug in het gebruik van het woord ‘still’: Still it could happen. Wacht, het kan nog gebeuren. Met aandacht wachten in stilte. De Franse filosofe Simone Weil wijst ons erop dat het woord attendre, wachten, heel dichtbij het woord attention, aandacht, ligt. Dus niet gelijk reageren, maar misschien eerst even reflecteren. Hiermee stuit ik op het begrip ’tijd’. Ook de tijd kent een meetbare betekenis. Dat is wat Joke Hermsen in haar boek “Stil de tijd”, de kloktijd, Chronos, noemt. Het is de tijd zoals we die sinds enkele eeuwen in gelijke deeltjes, seconden, minuten, lineair opdelen. Maar er is ook een innerlijke tijd, de tijd als duur, Kairos. We ervaren het soms zelfs als tijdloosheid. Ook die subjectieve tijdsbeleving brengt ons bij ons diepe Zelf.
Deze innerlijke tijd en de innerlijke stilte als vormloze ruimte zijn een rijke bron van inspiratie, vernieuwing en creativiteit.
Vooral in de Natuur, bijvoorbeeld tijdens een trail, leren we wat stilte en tijdloosheid is. Hoe? Door te kijken naar een landschap, een boom, een bloem en te zien hoe stil ze zijn, hoe diep geworteld ze zijn in hun Zijn. En dan de muziek. Is het niet juist de stilte tussen de noten die de muziek zo mooi maakt? Om nog maar te zwijgen over de stiltes die vallen in een diepgaand gesprek. Wordt niet juist in die stiltes veel gezegd? De stilte spreekt.
Stilte, en dan bedoel ik de afwezigheid van geluid, kan behulpzaam zijn, maar ik heb het niet nodig om de innerlijke stilte te vinden. Als ik langs zee loop dan ben ik me tegelijkertijd bewust van de stilte onder het geluid van het ruizen van de branding en het gekrijs van meeuwen. Het is deze stilte vanuit de Natuur die zich verbindt met mijn innerlijke stilte en tijdloosheid. De innerlijke rust en vrede, die velen met mij overspoelt tijdens een wandeling langs het strand, moet hier wel uit voorspruiten.
Het brengt mij bij De fenomenologie van de waarneming van Merleau-Ponty waar hij stelt dat de openheid van de mens een gesitueerde openheid is, die daarin bestaat dat we antwoorden op uitnodigingen die uitgaan van wat de waargenomen werkelijkheid ons te bieden heeft. De Natuur en de stilte tijdens een trail nodigen ons dan uit te antwoorden op een nieuwe manier in plaats van gevangen te blijven binnen onze vooroordelen. De Natuur en de stilte leiden ons naar de bron van ons ‘innerlijk weten’.
Boy van Droffelaar, PhD
